Brian Greene and Stephen Hawking on TED

Stephen Hawking: Asking big questions about the universe
S.Hawking thì chắc ai cũng biết.

Brian Greene: The universe on a string

Brian Greene, ko còn xa lạ gì với dân Việt Nam qua cuốn “Giai điệu dây và bản giao hưởng vũ trụ“, nói về thuyết dây (string) trên TED.

Còn đây là bài talk trên NOVA, The Elegant Universe. (Đã nhắc đến NOVA 1 lần cùng với Discovery rồi thì phải).

Ngày hôm nay người ta nghĩ rằng khoảng 15 tỉ năm trước, một vụ nổ cực mạnh – tức Big Bang – đã sinh ra Vũ trụ, không gian và thời gian. Từ đó đã diễn ra một quá trình thăng tiến không một phút nào ngơi trên con đường phức tạp hóa. Xuất phát từ một chân không nội nguyên tử, Vũ trụ đang giãn nở đã không ngừng phình to và nở ra. Các quark và electron, các proton và neutron, các nguyên tử, các ngôi sao và các thiên hà kế tiếp nhau được tạo thành. Vậy là 1 tấm thảm vũ trụ bao la đã được dệt nên, bao gồm tới hàng trăm tỷ ngôi sao. trong vùng biên của một trong số những thiên hà đó và có tên là Ngân hà, trên một hành tinh ở gần ngôi sao có tên là Mặt Trời, xuất hiện con người có khả năng biết kinh ngạc trước vẻ đẹp và sự hài hòa của vũ trụ, có ý thức và có trí tuệ cho phép nó có thể đặt ra những câu hỏi về Vũ trụ đã sinh ra nó. Như vậy cái vô cùng bé đã sinh nở ra cái vô cùng lớn. Để hiểu được nguồn gốc của vũ trụ và do đó cả nguồn gốc của riêng chúng ta nữa, chúng ta cần có một lý thuyết vật lý có khả năng thống nhất cơ học lượng tử với thuyết tương đối và mô tả được tình huống trong đó cả 4 lực cơ bản đều bình đẳng với nhau.

…Vốn là người trực tiếp tham gia phát triển lí thuyết dây, Brian Greene xứng đáng là người hướng dẫn lí tưởng để dẫn dắt chúng ta lần theo những con đường khúc khuỷu của đề tài này. Mặc dù hết sức nhiệt thành với thuyết dây, nhưng Greene cũng không hề che dấu những đám mây đen làm u ám phong cảnh. Lý thuyết dây còn lâu mới có thể hoàn chỉnh và con đường cần phải đi để tới được đích cuối cùng sẽ còn rất dài và cực kì gian khó. Mặt khác, nó còn được bao bọc trong một bức màn toán học dày đặc và trừu tượng tới mức thách thức cả những nhà vật lý tài năng nhất hiện thời. Lý thuyết này còn chưa bao giờ được kiểm chứng bằng thựuc nghiệm, bởi vì những hiện tượng mà nó tiên đoán diễn ra ở những năng lượng vượt quá xa những năng lượng mà những máy gia tốc hiện nay có thể đạt được. Vậy là bản giao hưởng của các dây vẫn còn dang dở. Liệu nó có mãi mãi dang dở như thế hay không? Greene trả lời là không. Nhưng chỉ có tương lai mới nói được điều đó.

Trích lời giới thiệu của GS.TS.Trịnh Xuân Thuận (ĐH Virginia)