Làm sao để hạnh phúc

Tôi theo dõi blog về tư duy tích cực của Phương Chi từ hồi đầu em mới viết, và cảm thấy hiểu cuộc sống và cách nhìn của em ấy. Tôi cũng tìm hiểu về positive psychology từ lâu, tuy là dân ngoại đạo nhưng tôi có dịp tiếp xúc với những người học về tâm lý, giáo dục, cũng như từng có giai đoạn được tư vấn tâm lý, nên tôi học thêm được rất nhiều về đề tài này.

Tôi hoàn toàn đồng ý với Chi về các “giải pháp” chính để sống vui vẻ. Nói ngắn gọn là thực hành biết ơn bằng cách viết gratitude journal, suy nghĩ tích cực hàng ngày, bớt so sánh, tạo thói quen tốt, vv. Ngoài ra còn có rất nhiều giải pháp khác mà các bạn có thể tìm hiểu thêm trên mạng, ví dụ như bài này của các nhà nghiên cứu ở Berkeley. Hầu hết những giải pháp của tôi đều do tôi theo dõi hành vi/tâm trạng của bản thân và tự điều chỉnh, rồi đến lượt tôi lại ngạc nhiên khi so sánh với giải pháp của người khác: chúng giống hệt nhau. Nói cách khác, bạn hoàn toàn có thể áp dụng những giải pháp này.

tumblr_oerbgqtixt1qzy3yxo1_1280Ảnh: Cây tôi tự trồng ở nơi làm việc

Về tôi: không gia đình, tự do, hay căng thẳng và khi không căng thẳng thì vui vẻ. Làm việc khoảng 60h/tuần hoặc hơn, nhưng ngồi ở trường liên tục từ sáng đến tối.

1. Bớt xem TV và đọc báo

Tôi bỏ thói quen xem TV từ khi còn bé, thực ra vì vì buộc phải bỏ. Nhưng sau đó tôi không hề xem TV nữa. Báo chí cũng vậy, tôi đặc biệt chỉ lướt qua các mẩu tin vắn, đọc lướt qua tựa đề để nắm tình hình thời sự chính. Khi căng thẳng và bận rộn, tôi thậm chí còn không đọc gì nữa. Như thế bản thân sẽ không phải bận tâm đến những chuyện thị phi, bực mình trong xã hội, để không cảm thấy đời u ám, bởi nếu bạn vừa đọc tin rất buồn và dễ gây bực mình, bạn dễ dàng phóng chiếu cảm xúc đó lên chính cuộc đời bạn, để thấy chính mình cũng là nạn nhân của sự bất bình đẳng, phân biệt nào đó.

Chuyện này cũng đúng với việc dùng mạng xã hội nhiều. Bạn sẽ có xu hướng so sánh với người khác hơn mình, đặc biệt là upward comparison, vốn là kẻ thù của hạnh phúc. Bạn cũng sẽ làm tương tự khi xem tin tức trên TV, báo chí, thấy bề nổi cuộc sống của ai đó và ước được như họ, và tự ti khi mình kém cỏi hơn. Vì vậy, bớt xem những loại “tin rác” này sẽ giúp bạn tránh upward comparison.

Dĩ nhiên làm việc này đồng nghĩa với việc hi sinh sự quan tâm tới cuộc sống và cộng đồng. Nhưng bạn đang tập trung vào bản thân và giảm căng thẳng cho bản thân, nên sự hi sinh đó cũng chính đáng. Khi khỏe mạnh, làm việc tốt và thiết thực, bạn cũng đồng thời đóng góp được nhiều hơn cho mình và cộng đồng, chứ không nhất thiết phải đọc tin, like, share, bình luận trên mạng XH thì mới gọi là có đóng góp.

2. Viết nhật ký

Tôi hay viết vài câu đến vài đoạn mỗi tuần, khi rảnh rang hoặc đơn giản là có hứng. Tôi thường viết ngắn gọn trên private/semi-private blog về ngày hôm đó, tôi có chuyện gì vui hay buồn, tại sao tôi buồn/vui/lo lắng, và tôi nghĩ gì về chuyện đó. Thường thì vài ngày sau đọc lại, tôi thấy khá buồn cười vì những chuyện cỏn con ấy. Rõ ràng nhiều thứ thoạt nhìn trầm trọng hơn ta tưởng. Bằng cách viết nhật ký, chờ cho cơn giận nguội bớt, bạn sẽ cư xử điềm tĩnh hơn nhiều, và cũng bớt gây hậu quả không đáng có vì hành vi bột phát nào đó.

Vậy đó, nhiều khi những thứ làm ta căng thẳng chỉ là một phút chốc hiểu nhầm, cơn nóng vội, hay dồn nén cảm xúc do nhiều điều ngoài ý muốn cùng xảy ra đồng thời. Nếu bạn đổ một ít ra khỏi đầu, trét vào nhật ký, bạn vừa giải tỏa được những lo âu này, đồng thời có thêm thời gian suy nghĩ về những gì đã xảy ra và cân nhắc hành vi của mình.

Hơn nữa, việc bạn theo dõi từng niềm vui, nỗi buồn sẽ khiến bạn nắm được chu kỳ những việc này xảy ra, và bạn sẽ biết mình cần phải làm gì nếu việc tương tự lặp lại. Ví dụ tôi phát hiện ra mình bị trầm cảm theo mùa (winter blues và autumn blues) vì bị ảnh hưởng bởi độ ẩm, ánh sáng, nhiệt độ, gió, vv. Nó chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc nhất thời, nhưng nếu nhiều thứ căng thẳng cùng xảy ra thì rất có hại. Một ví dụ nữa, tôi biết mình vui khi hoàn thành công việc theo đúng kế hoạch, và khi học được thêm một thứ gì đó mới mẻ. Do vậy, mỗi khi chán nản, tôi cố gắng đề ra một ít việc dễ hoàn thành (thiên về tay chân hơn trí óc), và chăm chú làm cho xong.

3. Dọn dẹp môi trường sống

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc chân tay sẽ hỗ trợ tốt cho hoạt động trí óc. Đó là lý do nhiều khám phá đã xảy ra rất tình cờ (kiểu eureka). Mỗi khi mệt mỏi về tinh thần, tôi thường quét nhà, hút bụi, lau nhà bếp, tưới cây, giặt và gấp quần áo. Thay đổi một chút trong cách bài trí nhà cửa cũng giúp thay đổi tâm trạng. Như đã nói ở trên, tâm trạng của bạn sẽ được cải thiên nếu bạn hoàn thành việc gì đó trong ngày (nghĩa là cảm thấy mình có ích). Nhà cửa sạch sẽ cũng làm bạn vui hơn nhiều.

4. Dành thời gian thán phục vẻ đẹp tự nhiên

Bạn có thể đi dạo trong công viên, xem phim tài liệu về tự nhiên, xem ảnh và clip động vật đáng yêu. Bạn sẽ thấy cuộc sống đẹp và đáng mơ ước.

Nhiều thứ nửa tự nhiên, nửa nhân tạo như … chó, mèo có thể giúp bạn cải thiện tâm trạng rất nhiều. Thử tưởng tượng có một chú cún nhảy tưng tưng về phía mình, bạn có vui không?

5. Chăm sóc một ai/cái gì đó

Vấn đề của người bi quan làm họ tập trung quá nhiều vào phiền muộn của bản thân mà mất đi mối quan tâm tới những gì xung quanh. Hãy chăm sóc những gì ở quanh bạn, làm việc tốt như đóng góp từ thiện, tham gia hoạt động xã hội (nếu có thời gian), nuôi chó mèo, trồng cây xanh,…

Bạn cũng cần chăm sóc bản thân nhiều hơn. Đừng khắc nghiệt với bản thân quá. Vào giai đoạn này trong năm, khi trời trở lạnh và tối dần, tôi bắt đầu khó điều tiết tâm trạng và dễ rơi vào stress cao độ. Tôi cho phép mình ăn linh tinh nhiều hơn, ngủ đủ, làm những việc mình thích (khi có thời gian), tóm lại là nuông chiều mình hơn. Các bạn cũng có thể chăm sóc cơ thể, thí du tập thể dục, nghỉ ngơi điều độ, chăm sóc sắc đẹp cũng được, vì khi căng thẳng bạn có xu hướng không quan tâm đến những điều này.

6. Đọc sách nhiều hơn

Ở điều 1, tôi khuyên bạn giảm thời gian xem TV và đọc báo một cách đáng kể. Cách tốt nhất để tiếp tục cập nhật kiến thức (có chọn lọc) trong thời đại ngập lụt thông tin này là đọc sách. Nếu có ít thời gian, bạn nên chọn những sách được đánh giá là hay và hợp thị hiếu của mình. Tôi chọn sách phi hư cấu thường xuyên hơn, nhưng đôi khi vẫn quay lại đọc sách hư cấu để giải trí và để đọc nhanh hơn. Để tránh xa căng thẳng thường ngày, tôi cũng chọn sách không liên quan trực tiếp đến chuyên ngành, tuy ít nhiều đóng góp gián tiếp vào công việc.

7. Dành thời gian cho sở thích, hoặc làm việc gì đó mà bạn đã muốn làm từ lâu

Một vấn đề mà hầu hết chúng ta đều mắc phải khi bị căng thẳng là cảm giác không điều khiển được cuộc sống của mình (nghĩa là, bạn cảm thấy mình mọi việc đều xảy ra ngoài ý muốn). Điều này càng tệ hơn với những người có nhu cầu độc lập và luôn muốn được làm mọi thứ theo ý mình. Bận rộn? Tại vì đứa cùng nhóm không hoàn thành đúng tiến độ. Bực mình? Tại sếp trách oan. Phân tích không ra kết quả gì? Tại số liệu dở. Vân vân. Toàn những thứ mình không muốn.

Nhiều công ty, VD Google, cho phép nhân viên dành 20% quỹ thời gian cho side project (dự án không liên quan đến công việc chính). Nhiều công ty cũng cho nhân viên sự tự chủ rất lớn. Lúc này, bạn hoàn toàn có thể dành thời gian làm những thứ mình thích. Tôi cũng dành một phần của ngày thứ 6 đến chủ nhật để làm dự án riêng, khi tôi không nhận hay trả lời email công việc và không phải báo cáo với bất cứ ai về kết quả của dự án này. Tôi cũng dành một buổi cuối tuần để đọc sách mà mình thích, hoặc học thêm những thứ mà tôi muốn nhưng “chưa cần gấp lắm” — khiến tôi cứ trì hoãn tháng này sang năm khác.

8. Hãy bỏ qua

Chúng ta đều mắc sai lầm với bản thân và với người khác. Tôi cố gắng không nghĩ nhiều về nó. Tôi có thể đôi co với bạn bè, với sếp, nhưng hết ngày là xuề xòa, bởi vì chung quy lại đó vẫn là công việc, không tấn công cá nhân, và đừng quá bận tâm về nó. Thay vào đó, hãy nghĩ về việc làm sao để cải thiện trong thời gian tới.

 

Cuối cùng, xin lưu ý cùng các bạn là còn rất nhiều cách khác mà bạn có thể áp dụng để sống vui vẻ. Hãy tiếp tục tìm hiểu bản thân, xem điều gì ảnh hưởng tới tâm trạng vui buồn của mình, từ đó dự báo hoặc biết để rút kinh nghiệm. Hãy làm cho mình bận rộn một cách vui vẻ, bớt thời gian nghĩ về những điều phiền muộn, thì bạn sẽ sống tốt hơn. Sức khỏe thể chất và tinh thần liên quan rất mật thiết đến nhau, vì vậy hãy chăm sóc bản thân mình nhé.